OKP və təkrarlanan davranışlar
Uşaqlarda OKP əlamətləri necə görünə bilər?
Uşaqda təkrarlanan yoxlama, yuma və suallar nə vaxt diqqət tələb edir? Yaşa uyğun vərdişlə OKP arasındakı fərqi və valideynin rolunu öyrənin.
Uşağın eyni hekayəni sevməsi və yatmazdan əvvəl müəyyən ardıcıllıq istəməsi həmişə problem deyil. Ancaq qayda pozulanda güclü sıxıntı yaranırsa, ritual çox vaxt alırsa və məktəbə, yuxuya mane olursa, mütəxəssis qiymətləndirməsi faydalıdır.
Uşaq hər şeyi sözlə deməyə bilər
Bəzi uşaqlar nədən qorxduğunu izah etmir, sadəcə “yenə etməliyəm” deyir. Əşyalara müəyyən sayda toxunmaq, yazını dəfələrlə silmək və valideynə eyni sualı təkrarlamaq görünə bilər. Rituallar bəzən yalnız evdə olur və məktəbdə gizlədilir.
Hər təkrar davranış OKP deyil. İnkişaf xüsusiyyətləri, tiklər, təşviş və başqa səbəblər də nəzərə alınır. Uşağın yaşını və davranışın funksiyasını bilmədən tək müşahidə ilə nəticə çıxarmaq olmaz.
Valideyn necə müşahidə edə bilər?
Ritualın nə vaxt başladığını, nə qədər sürdüyünü və qarşısı alınanda nə baş verdiyini qısa yazın. Uşağı gün ərzində “yenə etdinmi?” sualı ilə izləməyin. Məqsəd nəzarət və cəza deyil, çətinliyi anlamaqdır.
“Bu fikir səni narahat edir?” kimi sakit sual danışmağa şərait yarada bilər. Utandırmaq, təkrarı qəsdən nümayiş etdirmək və ya bütün qaydaları birdən pozmaq gərginliyi artırar.
Yardım necə təşkil olunur?
Uşaq və yeniyetmələrlə işləyən mütəxəssis uşağı və valideyni dinləyir, lazım gəldikdə məktəb məlumatını nəzərə alır. Psixoterapiya yaşa uyğunlaşdırılır və ailənin davranışı planın bir hissəsi olur. Bəzi uşaqlarda dərman da nəzərdən keçirilə bilər. Erkən müraciət yalnız əlamətləri deyil, uşağın özünə münasibətini və ailə gərginliyini də nəzərə almağa imkan verir.