Təşviş, panik atak və fobiyalar
Panik atak və panik pozuntu eyni şeydirmi?
Tək panik atak həmişə panik pozuntu demək deyil. Təkrarlanan tutmaların, gözləmə qorxusunun və davranış dəyişikliklərinin rolunu öyrənin.
Bir dəfə panik atak yaşayan hər kəsdə panik pozuntu yaranmır. Bu fərq vacibdir: insan tək bir hadisədən sonra öz gələcəyi barədə ağır nəticə çıxarmamalıdır. Qiymətləndirmədə tutmalarla yanaşı onların arasındakı həyat da araşdırılır.
Tutmalar arasında nə baş verir?
Panik pozuntuda gözlənilmədən təkrarlanan tutmalar və yeni tutma barədə davamlı narahatlıq ola bilər. İnsan ürək döyüntüsünü tez-tez yoxlayır, evdən tək çıxmır və ya əvvəl rahat olduğu yerlərdən yayınır. Beləcə, həyat tədricən qorxunun ətrafında qurula bilər.
Tutmaların sayı tək meyar deyil. Az sayda tutma keçirən, amma günlərlə onun qorxusu ilə yaşayan insanın da yardıma ehtiyacı ola bilər. Digər tərəfdən, oxşar fiziki hisslərin səbəbini dəqiqləşdirmək lazımdır.
Niyə bədən əlamətləri araşdırılır?
Ürək ritmi, qalxanabənzər vəz, tənəffüs, dərman və maddə istifadəsi kimi amillər nəzərə alınır. Müayinənin həcmi konkret şikayətə görə seçilir. Bir dəfə tibbi səbəb aşkarlanmadığı üçün bütün gələcək əlamətləri panikaya aid etmək də düzgün deyil.
Yardım nəyi dəyişməyə çalışır?
Psixoterapiyada bədən hisslərinin necə yozulduğu, qaçınma və təhlükəsizlik davranışları araşdırılır. Bəzən dərman müalicəsi də plana daxil edilir. Məqsəd sadəcə “heç vaxt qorxmamaq” deyil, qorxu yaransa belə həyatın daralmamasıdır.
Qəbuldan əvvəl tutmanın başlanmasını, təxmini müddətini, sonradan dəyişdirdiyiniz davranışları qeyd edin. Məsələn, “metroya minmirəm” və ya “yalnız müşayiətlə alış-veriş edirəm” məlumatı müalicə planına istiqamət verir. Bunun öhdəsindən təkbaşına gəlməyi bacarmamaq şəxsi zəiflik deyil.