OKP və təkrarlanan davranışlar
OKP-də görünməyən rituallar: saymaq və içində təkrarlamaq
OKP ritualları həmişə görünmür. Zehində sayma, dua və hadisələri təkrar nəzərdən keçirmənin nə vaxt məcburi davranışa çevrildiyini öyrənin.
Kənardan sakit görünən insan daxilən saatlarla hadisəni təhlil edə, müəyyən sözləri təkrarlaya və ya sayaraq “pis fikri ləğv etməyə” çalışa bilər. Bu cür zehni rituallar görünmədiyi üçün həm insanın özü, həm də yaxınları OKP ehtimalını gözdən qaçıra bilər.
Məzmundan çox funksiyaya baxılır
Dua etmək, saymaq və xatırlamaq özlüyündə pozuntu deyil. Davranışın nəyə xidmət etdiyi vacibdir: sərbəst seçimdir, yoxsa etməsəniz pis hadisə olacağı və ya günahkar qalacağınız hissi yaranır? Təkrarın məcburi olması, sıxıntı və vaxt itkisi qiymətləndirilir.
İnsan düşüncələri ilə mübahisə etdiyini “sadəcə fikirləşirəm” kimi təsvir edə bilər. Halbuki həmin təhlil hər dəfə qısa rahatlıq gətirib sonra yenidən başlamağa məcbur edirsə, ritual dövrəsi ehtimalı araşdırılır.
Qəbulda necə izah etmək olar?
Bir nümunəni ardıcıllıqla danışın: hansı fikir gəldi, nə hiss etdiniz, beyninizdə nə etdiniz və rahatlıq nə qədər davam etdi? Məqsəd bütün şəxsi düşüncələri uzun siyahıya salmaq deyil, mexanizmi göstərməkdir.
“Xatirəni düzgün hiss edənədək təkrar canlandırıram” və ya “fikri müəyyən sözlərlə neytrallaşdırıram” kimi ifadələr həkimə daha aydın məlumat verir. Utanmaq başadüşüləndir; istəsəniz əvvəlcədən qısa qeyd gətirə bilərsiniz.
Müalicə yalnız görünən hərəkətləri azaltmır
Psixoterapiyada zehni rituallar da nəzərə alınır. Görünən yoxlamanı dayandırıb onu düşüncədə davam etdirmək eyni dövrəni saxlaya bilər. Müalicənin məqsədi düşüncələri nəzarətlə sıfırlamaq deyil, onlara məcburi cavab vermədən gündəlik fəaliyyətə qayıtmağı öyrənməkdir. Dəyişikliklər fərdin imkanlarına uyğun mərhələlənir.