Uşaq və yeniyetmə psixiatriyası
Yeniyetmədə depressiya həmişə kədər kimi görünmür
Yeniyetmədə əsəbilik, maraq itkisi və təcrid nə vaxt diqqət tələb edir? Valideynin müşahidəsi, söhbət və yardım yolları barədə məlumatlar.
Yeniyetməlikdə əhval dəyişə bilər. Ancaq davamlı əsəbilik, sevdiyi məşğuliyyətlərdən uzaqlaşma və gündəlik fəaliyyətin zəifləməsini yalnız yaş dövrü ilə izah etmək olmaz. Depressiya bəzi yeniyetmələrdə kədərdən çox qıcıqlanma kimi görünə bilər.
Adi dəyişiklikdən nə ilə fərqlənir?
Müddət, intensivlik və əvvəlki vəziyyətlə fərq əhəmiyyətlidir. Dostlarla əlaqənin kəsilməsi, məktəb fəaliyyətinin dəyişməsi, yuxu və iştaha pozuntusu, ümidsizlik və özünü dəyərsiz sayma araşdırılmalıdır. Qiymətlərin yaxşı qalması da emosional çətinliyi istisna etmir.
Tək bir əlamət diaqnoz deyil. Ailə, məktəb, fiziki sağlamlıq və başqa psixi çətinliklər birlikdə qiymətləndirilir. Yeniyetmənin öz izahını eşitmək valideyn müşahidəsi qədər vacibdir.
Söhbət necə qurula bilər?
Sorğu-sual və dərhal məsləhət vermək əvəzinə, konkret dəyişiklikdən danışın: “Son vaxtlar dostlarınla görüşmədiyini görürəm.” Nə hiss etdiyini deməyə vaxt verin. “Sənin yaşında nə problemin var?” ifadəsi söhbəti bağlaya bilər.
Kömək almağı cəza kimi təqdim etməyin. Qəbulun məqsədini, gizliliyin necə qorunduğunu və təhlükəsizlik hallarında hansı məlumatın paylaşılacağını mütəxəssislə aydınlaşdırmaq olar.
Təcili siqnallar
Özünə zərər, ölüm və çıxış yolunun olmaması barədə sözləri ciddiyə alın. Sakit və birbaşa soruşmaqdan çəkinməyin. Hazırkı təhlükədə yeniyetməni tək qoymayın və 112-yə müraciət edin. Uzun söhbətlə vəziyyəti tək həll etməyə çalışmaq əvəzinə, peşəkar yardım təşkil edin. Gündəlik sıxıntıda da müraciət etmək üçün böhran gözlənilməməlidir.