Uşaq və yeniyetmə psixiatriyası
Yeniyetmələrdə imtahan həyəcanı: hazırlıq və dəstək
İmtahan həyəcanı diqqəti və yuxunu pozursa nə etmək olar? Yeniyetməyə uyğun hazırlıq planı, valideyn dəstəyi və yardım ehtiyacını öyrənin.
İmtahan öncəsi həyəcan tanış hissdir. Lakin narahatlıq dərsə başlamağı, yatmağı və ya imtahana getməyi çətinləşdirirsə, onu sadəcə “özünü ələ al” deməklə həll etmək olmur. Yeniyetməyə həm praktik plan, həm də sakit münasibət lazımdır.
Hazırlığı idarə edilə bilən hissələrə bölün
Bütün proqramı bir axşama sığdırmaq əvəzinə, həmin gün üçün konkret və mümkün tapşırıq seçmək faydalıdır. Mövzunu oxumaq, qısa fasilə və öyrəniləni yoxlamaq ayrı addımlar ola bilər. Planın yerinə yetməyən hissəsi yenidən qurula bilər; bu, bacarıqsızlıq sübutu deyil.
Yuxunu davamlı azaltmaq diqqət və yaddaşa kömək etmir. Enerji içkiləri, çox kofein və başqasına yazılmış diqqət dərmanları hazırlıq üsulu sayılmamalıdır. Dərs qrafikində yemək, hərəkət və istirahət üçün də yer qalsın.
Valideyn hansı sözləri seçə bilər?
Nəticəni uşağın dəyəri ilə eyniləşdirməyin. “Bu gün hansı mövzuda köməyə ehtiyacın var?” sualı “başqaları çoxdan bitirib” müqayisəsindən daha faydalıdır. Gözləntiləri və mümkün alternativləri sakit vaxtda danışmaq təzyiqi azalda bilər.
Hər gün qiymət soruşmaq əvəzinə, hazırlıq prosesinin necə getdiyini dinləyin. Yeniyetmənin məxfiliyinə hörmətlə yanaşmaq və lazım olduqda müəllimlə konkret çətinlikləri müzakirə etmək əməkdaşlığı gücləndirir.
Həyəcan nə vaxt daha geniş problemdir?
Təkrarlanan panik epizodlar, davamlı yuxusuzluq, məktəbdən yayınma və ümidsizlik varsa, psixi sağlamlıq qiymətləndirilməsi faydalıdır. Yalnız imtahan bitənədək gözləmək məcburi deyil. Yardımın məqsədi nəticəyə zəmanət vermək yox, yeniyetmənin öyrənmə və gündəlik yaşama imkanını bərpa etməkdir.