Depressiya və əhval
Heç nədən zövq almamaq: anhedoniya nədir?
Əvvəl sevdiyiniz şeylərdən zövq almırsınız? Anhedoniyanın necə hiss olunduğunu, depressiya ilə əlaqəsini və yardım yollarını oxuyun.
Sevdiyiniz musiqi təsir etmir, dostlarla görüşmək istəyi yaranmır, yaxşı xəbər eşidəndə də sevinə bilmirsiniz. Zövq alma qabiliyyətinin azalması anhedoniya adlanır. Bu, insanın minnətsiz və ya laqeyd olması demək deyil.
Maraq və həzz eyni şeydirmi?
Bəzən fəaliyyətə başlamaq istəyi olmur, amma başlayandan sonra az da olsa rahatlıq yaranır. Başqa hallarda insan görüşə gedir, söhbət edir, yenə də əvvəlki hissləri yaşamır. Bu fərqi həkimə demək faydalıdır. “Heç nə etmək istəmirəm” və “edirəm, amma zövq almıram” ayrı təcrübələrdir.
Anhedoniya depressiyada görülən əsas əlamətlərdəndir, lakin təkbaşına depressiya diaqnozu qoymağa kifayət etmir. Uzunmüddətli gərginlik, digər psixi pozuntular, bəzi dərmanlar və fiziki sağlamlıq problemləri də qiymətləndirilməlidir.
Özünü məcburən sevindirmək niyə işləmir?
“Bu qədər yaxşı şeyin var, sevin də” kimi sözlər günahkarlığı artıra bilər. İnsan çox vaxt vəziyyətin fərqindədir və əvvəlki hisslərinə qayıtmaq istəyir. Məqsəd dərhal güclü sevinc yaratmaq deyil, gündəlik həyatla əlaqəni tam itirməməkdir.
Kiçik və konkret seçimlər daha əlçatan ola bilər: qısa gəzinti, rahat bir yemək hazırlamaq və ya güvəndiyiniz biri ilə on dəqiqə danışmaq. Fəaliyyətdən sonra özünüzü necə hiss etdiyinizi qeyd edin. Bu, nəticə tələb edən sınaq deyil, vəziyyəti anlamaq üçün müşahidədir.
Nə vaxt müraciət etməli?
Maraq itkisi həftələrlə davam edirsə, özünə qulluq və iş çətinləşirsə, psixiatrla danışın. Yuxu, iştaha və ümidsizlik barədə də məlumat verin. Müalicə yalnız “müsbət düşünmək” tövsiyəsindən ibarət olmur; səbəbə uyğun psixoterapiya və lazım gəldikdə dərman seçilə bilər. Kiçik irəliləyişlər də nəzərə alınır, bərpa hamıda eyni sürətlə getmir.